Szkoła Podstawowa
im. Powstańców Wielkopolskich
w Miałach

Przejęcie terenów pogranicza przez Wojsko Polskie po ratyfikacji traktatu wersalskiego

 

B. Polak, Rewindykacja Pomorza i Wielkopolski 1920 r. Wybór dokumentów wojskowych, wstęp, wybór i opracowanie B. Polak, Koszalin 1999

[fragmenty]

 

Dok. nr 35

14 stycznia 1920, Rozkaz operacyjny nr 4 Dowództwa Grupy Zachodniej w sprawie przeprowadzenia rewindykacji na odcinku Grupy Zachodniej, s. 138–141

 

1. Dnia 10 stycznia został ratyfikowany traktat pokojowy.

2. Wobec powyższego 16 bm. o godz. 6 rano rozpocznie się wycofanie wojsk niemieckich z obszarów odstąpionych Polsce i zajmowanie tych obszarów przez wojska polskie.

3. Na formacje podległe Dow[ództwu] Gr[upy] Zach[odniej] przypada obsadzanie granic zachodnich po linii:

            Począwszy od południa – Długie Nowe, Osowasień Dolny […], Alt Goertzig [Stare Gorzycko], Muchocin, Eulenberg [Sowia Góra], Eichberg Hld. [Dębowiec], Altsorge [Stare Kwiejce], Neuteich [Chełst], Drawsko, Drawski Młyn, Gerin [Jaryń], Wieleń, Wrzeszczyna, Rosko, Gulcz, Czarnków, Romanowo, Walkowice [...]  i Ujście.

[…]

Odcinek Nr 4

D[owód]ca: porucznik Józef [lub Janusz] Hager

Skład Oddziału:

            IV baon 1. Pułku Rezerwowego

            8 bat. 2. PAP

Obsadzić linie: Od Dormowa (wyłącznie), po dotychczasowej granicy powiatów Skwierzyńskiego i Międzychodzkiego i po gran[icy] powiatu Międzychodzkiego i prowincji [Brandenburskiej].

            Linia graniczna pomiędzy III a IV baonami: wsie Dormowo, Głażewo, Gralewo, Wielkie Mnichy (ostatnie 3 wsie do IV baonu).

Sztab baonu – Międzychód.

8 bateria – Wielka Wieś

Sztab 1. Pułku Rezerwowego – Grodzisk

 

Odcinek Nr 5, 6 i 7

D[owód]ca: porucznik Antoni Nieborak

Skład Oddziału:

2. Pułk Rezerwowy

1. i 2. bat[alion] 1. P[ułk]A[rtylerii]C[iężkiej]

1. Szwadron 2. Pułku Ułanów.

Obsadzić linie: Od Eichberga [Dębowca] włącznie – granice powiatu Wieleńskiego, południowy brzeg Noteci do Czarnkowa, Czarnków i wschodni brzeg Noteci do m. Ujścia włącznie.

Granice pomiędzy odcinkami:

4. i 5. Eichberg [Dębowiec], Karczemka, Szostaki (do 5. odc[inka])

6. i 7. Czarnków, Hallberg [Ciążyń?] (do 7. Odcinka]

Poszczególne baony dla zajęcia wyżej wskazanych odcinków wyznaczy D[owód]ca 2. Pułku Rezerwowego.

Sztab 2. P[ułku] R[ezerwowego] pozostaje w Lubaszu

Miejsca sztabów baonów wyznaczy D[owód]ca 2. P[ułku] R[ezerwowego]

2. Ciężka bateria (z Kwilcza) – Drawsko

1. Ciężka bateria – Kruszewo

1. szwadron 2. P[ułku] Ułanów po wykonaniu taktycznego zadania, które odbiera osobno, stanie kwaterą w Piłce.

[…]

Oficer służby łączności przy Grupie Zachodniej zarządzi następująco.

I. Zasadniczo ruch pocztowy nie ma ulegać przerwie, a dlatego przy obsadzeniu poczt przez żołnierzy poprzestać tylko na ścisłej kontroli rozmów i telegramów, a nie zamykać poczt. Kontrolę na pocztach w Wolsztynie, Zbąszyniu, Nowym Tomyślu obejmuje 2. pluton 3 kompanii telegraficznej [, natomiast] w Kwilczu, Sierakowie, Wronkach, Wieleniu 1. pluton 3. kompanii telegraficznej. Na innych urzędach pocztowych w pasie 20 km, obejmują cenzurą oficerowie łączności 1. PR i 2. PR. Listy z poszczególnych agentur pocztowych kazać przesyłać do większych urzędów i tam je kontrolować. Jako cenzorów używać ludzi starszych wiekiem[,] a o ile możności kaprali.

[…]

 

Dok. nr 48

20 stycznia 1920 r., Z raportu Dowództwa Grupy Zachodniej Frontu Wielkopolskiego do Oddziału III Frontu Wielkopolskiego w sprawie aktualnej dyslokacji oddziałów, s. 163–164

 

Wojska Grupy Zachodniej po obsadzeniu granic przyznanych Traktatem Wersalskim; rozlokowane są w następujący sposób:

[…]

IV baon 1. Pułku Rezerwowego

Od Dormowa (włącznie) – dotychczasowa granica powiatów Skwierzyńskiego i Międzychodzkiego, po granicy powiatu Międzychodzkiego i prowincji Brandenburskiej do Dębowca (Eichberga) włącznie.

Sztab baonu Międzychód

8 bat. 2 p. Artylerii Polnej – Gorzyń

 

I baon 2. Pułku Rezerwowego

Od Eichberga [Dębowca] włącznie, granica powiatu Wieleńskiego, wsie Altsorge [Kwiejce Stare], Neuteich [Chełst], dalej po Noteć do Gerina [Jarynia] włącznie.

Sztab baonu Piłka

 

IV baon 2. Pułku Rezerwowego

Od Gerina (Jarynia) po Noteci [przez] miasta Wieleń, Czarnków włącznie.

Sztab baonu Czarnków.

 

III baon 2. Pułku Rezerwowego

Od Czarnkowa po Noteci do m. Ujścia włącznie.

Sztab baonu Romanowo Górne

 

II baon 2. Pułku Rezerwowego – Rakoniewice

2. ciężka bateria – Drawsko

1. ciężka bateria Sarbia i maj[ątek] Brzeźno

1. Szwadron 2 p. Ułanów – Piłka

Sztab II Pułku Rezerwowego – Lubasz

Sztab Grupy Zachodniej i 1. Pułku Rezerwowego – Grodzisk

[…]

            Kapitan Bartoszkiewicz

 

Dok. nr 67

27 stycznia 1920 r., Poznań, Raport operacyjny Oddziału III Dowództwa Frontu Wielkopolskiego do Naczelnego Dowództwa WP w sprawie przebiegu operacji rewindykacyjnej, s. 206

Front zachodni:

Grupa zachodnia luzuje w odcinku 3-ej dywizji.

Odcinki jej są następujące:

III [baon]/159. p[ułku]p[iechoty] [wielkopolskiej] [do 26 stycznia nosił nazwę 2. Pułku Rezerwowego] od Ujścia do Drawska […] Sztab w Czarnkowie

I [baon]/159. p[ułku]p[iechoty] [wielkopolskiej] od Drawska do Kozia Hoehenvorwerk [Gorzyń k. Międzychodu] Sztab w Międzychodzie

 

Dok nr 69

28 stycznia 1920 r. Poznań, Raport operacyjny Oddziału III Dowództwa Frontu Wielkopolskiego do Naczelnego Dowództwa w sprawie przebiegu operacji rewindykacyjnej, s. 209

 

Front zachodni:

na linii demarkacyjnej spokój.

Sztab 159. p[ułku]p[iechoty] [wielkopolskiej] w Wronkach.

Sztab 155. p[ułku]p[iechoty] [wielkopolskiej] w Lesznie.

I[baon]/155[.pułku piechoty] wyrusza z Trzciela do Rawicza, IV[baon]/155[.]p[ułku] p[iechoty] z Międzychodu do Kępna

 

Dok. nr 80

20 lutego 1920 r., Rozkaz operacyjny nr 6 Dowództwa Grupy Zachodniej Frontu Wielkopolskiego określający zadania 155. i 159. pułków rezerwowych, s. 223–224

 

159. pułk piechoty [wielkopolskiej], sztab pułku Wronki, osłania odcinek od Dorotheenhof (Biadki) do Deutsch-Hoehe (Przychodno).

Dzielił się na trzy pododcinki:

Pododcinek nr 2 – III baon [159.] pułku piechoty wielkopolskiej – od Ujścia do Eichberg Hld (Dębowca), 111 km, sztab baonu Czarnków.

Pododcinek nr 3 – IV baon [159.] pułku piechoty wielkopolskiej –od Eulenberg [Sowiej Góry] do Deutsch-Hoehe [Przychodna] (włącznie długość 75 km). Sztab baonu – Lewice

Łączność między III a IV baonem, między Dębowcem i Sowią Górą, utrzymywana na linii granicznej wspólnymi patrolami wymienionych baonów.

 

Dowódca Grupy Zachodniej Frontu Wielkopolskiego Kazimierz Zenkteler, kapitan i dowódca Brygady