Szkoła Podstawowa
im. Powstańców Wielkopolskich
w Miałach

Kształtowanie się granicy polsko-niemieckiej w świetle dokumentów z 1919 roku (cz. 3)

 

Sprawy polskie na konferencji pokojowej w Paryżu w 1919 r. Dokumenty i materiały, t. I, red. R. Bierzanek i J. Kukułka, Warszawa 1965 [fragmenty]

Dok. nr 65

 

28 maja 1919 r., Paryż, Nota sekretarza Delegacji Polskiej Stanisława Kozickiego do Sekretarza Generalnego Konferencji Pokojowej Paula Dutasty w sprawie próśb ludności powiatów międzyrzeckiego, babimojskiego i wschowskiego o przyłączenie do Polski, s. 446–447.

 

Mam zaszczyt przesłać przy niniejszym Waszej Ekscelencji dwie deklaracje złożone w imieniu ludności powiatu wieleńskiego (Filehne) oraz powiatów międzyrzeckiego (Meseritz), babimojskiego (Bomst) i wschowskiego (Fraustadt) w Poznańskiem, które domagają się, by zostały zjednoczone z Matką-Ojczyzną i były oddane w zależność państwa polskiego.

            Dołączam do tych deklaracji dokumenty następujące wraz z tłumaczeniami ich na język francuski:

1. Protest żołnierzy pochodzących z powiatu babimojskiego.

2. Prośbę właścicieli ziemskich wsi Obra.

3. Pismo dotyczące polskości powiatu babimojskiego.

4. Mapę powiatu babimojskiego.

5. Deklarację proboszcza z Brenna dotyczącą wsi Wijewo powiat wschowski (Fraustadt).

6. Protest mieszkańców wymienionej wsi.

7. 2 deklaracje tychże mieszkańców.

8. Mapę powiatu wschowskiego (Fraustadt).

9. Deklarację związku rad ludowych części południowej pow. wieleńskiego.

10. Deklaracje i spis mieszkańców wsi Gulcz.

11. Protest Polaków powiatu wieleńskiego.

12. Spis mieszkańców wsi Rosko.

13. Deklarację i spis mieszkańców wsi Wrzeszczyna.

14. Deklarację i spis ludności wsi Biała.

15. Protest gminy Piłka.

16. Deklarację identyczną wsi M[i]ała, Drawsko, Marianowo [Marylin – A.S.].

17. Spis mieszkańców wsi Penckowo [Pęckowo – A. S.].

18. Mapę powiatu wieleńskiego.

 

            Przesyłając Panu te dokumenty mamy zaszczyt prosić o potwierdzenie ich odbioru i o przedstawienie żądań trzech powiatów poznańskich Radzie Najwyższej Sprzymierzonych oraz o zawiadomienie mnie o postanowieniach, które będą powzięte w tym przedmiocie. 

Dok. nr 66

28 maja 1919 r., Paryż, Oświadczenie delegacji poznańskiej w sprawie zachodnich kresów Polski,

s. 447–448.

 

Po zbadaniu w Paryżu wszystkich naszej misji dotyczących warunków, wysłuchaniu wybitnych przedstawicieli Polskiej Delegacji Pokojowej, wyrażamy następujące przekonanie:

            Rzeczpospolita ma w mieszkańcach na Kresach Zachodnich: w Babimojskiem, Międzyrzeckiem, Wschowskiem i Wieleńskiem, uświadomionych patriotycznie poddanych, którzy stanowić będą przednią „straż” Kresów. Tracąc ludzi tych przez odcięcie od Polski, traci kraj nasz niemałej wagi szaniec obronny. O ile bowiem usuwać się będzie w okolicach tych ludność polską, o tyle siłą rzeczy przybywać będzie niemiecka, pracująca oczywiście na rzecz Niemiec. Niebezpieczeństwo niemieckie zatem zbliżać się będzie do Poznania, co nie może być pożądane dla kraju.

            Uważamy więc za konieczne utrzymanie placówek tych przy Polsce. Jeżeli zaś, jak nam powiedziano w Naczelnej Radzie w Poznaniu, a co potwierdziła także Delegacja Polska w Paryżu, podpisany już przez rząd polski i inne państwa Traktat nie dopuszcza dziś większych zmian, to w każdym razie prosimy Polską Delegację Pokojową o skorzystanie z najbliższej okazji i przesunięcie przy ostatecznym wyznaczeniu granic gmin naszych do Polski.

            O ile w Babimojskiem i Wschowskiem jako ważne uważamy granice jezior, o tyle mocniejszą stałaby się linia ta, gdyby teren leżący na zachód od niej, zamieszkany był przez czysto polską ludność i przyłączony do Polski.

            Co do Wieleńszczyzny, to sami Niemcy, po ogłoszeniu Traktatu z radością oświadczają teraz, że Traktat pozostawia im stację Krzyż, który uważają za „bramę wjazdową” (Einfallstor) do Polski.

            Gdyby zaś wszystkie inne środki ratowania gmin naszych zawiodły, żądamy stanowczo w interesie Polski, aby polskie gminy w Wieleńskiem, Międzyrzeckiem, Babimojskiem, Wschowskiem pozostawiono przy Polsce, a oddano w zamian Niemcom jakieś gminy niemieckie.

            Zachodnie Kresy te Polski uważamy za „przedmurze” przeciw Niemcom, za fortecę broniącą Poznania i Warszawy przed inwazją niemiecką.

            Kresy te dla Polski są może najważniejsze – takie jest zdanie nasze.

 

Kazimierz Brownsford

przewodniczący Delegacji Poznańskiej

dla obrony Kresów Zachodnich

 

Członkowie Delegacji:

Ks. Józef Pielatowski

Leon Halida [Malida – A.S.]

Ks. Stefan Żukowski

Teodor Spiralski