Szkoła Podstawowa
im. Powstańców Wielkopolskich
w Miałach

Wykaz powstańców wielkopolskich i żołnierzy regularnej Armii Wielkopolskiej związanych z Miałami, Mężykiem i Białą (cz. I)

Miały

Henryk Bartoszek

(ur. 18.05.1905 r. w Miałach, zm. 23.11.1989 r. w Czarnkowie)

W latach 1918–1919, jako młody chłopak przebywający u krewnych w Pęckowie, brał udział w zebraniach tamtejszego Polskiego Komitetu Obywatelskiego. Po wybuchu powstania dołączył do rodziców mieszkających w Czarnkowie. Został łącznikiem między tymczasowymi strukturami polskiej władzy w powiatach czarnkowskim i chodzieskim. W lipcu 1939 r. został skierowany do VI Batalionu Korpusu Ochrony Pogranicza w województwie nowogródzkim. 19 września 1939 r. pod Brześciem dostał się do niewoli radzieckiej. Po przekazaniu władzom niemieckim został osadzony w stalagu w okolicach Stargardu Szczecińskiego, skąd w 1940 r. z powodów zdrowotnych uzyskał zwolnienie. W 1945 r., tuż po oswobodzeniu Czarnkowa spod okupacji, brał udział w tworzeniu Milicji Obywatelskiej, a następnie w organizowaniu obozu dla jeńców niemieckich. Do 1965 r. był związany zawodowo ze szkołą podstawową w Sarbi. Przez dwie kadencje piastował funkcję sekretarza Oddziału Powiatowego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w Czarnkowie. Zbierał materiały dotyczące powstania wielkopolskiego w regionie czarnkowskim i opracowywał biogramy uczestników walk niepodległościowych. Autor opracowania Z dziejów miasta Czarnkowa i powiatu.

Odznaczony Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym (Uchwała Rady Państwa PRL nr: 12.22-0.2004 z dnia 1969-12-22) i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

 

 

Władysław Błoch

(ur. 06.06.1900 r. w Miałach, zm. 17.06.1981 r. w Miałach)

Wstąpił dnia 07.01.1919 r. w szeregi powstańcze do baonu wronieckiego i walczył pod dowództwem por. Antoniego Matuszewskiego na froncie północnym. Brał udział w walkach pod Miałami, Roskiem i Wrzeszczyną. Był uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej. Zwolniony z wojska dnia 03.07.1923 r. Po raz kolejny wypełnił swój obowiązek wobec ojczyzny we wrześniu 1939 r. walcząc z Niemcami w wojnie obronnej.

Odznaczony Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym (Uchwała Rady Państwa PRL nr: 12.18-0.1053 z dnia 1958-12-18), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i Odznaką „Przodującego Kolejarza”.

Andrzej Drab

(ur. 23. 11.1887 r. w Miałach)

Wstąpił jako ochotnik do oddziałów powstańczych w dniu 1 lutego 1919 r. Walczył na terenie Roska i Wrzeszczyny.

Michał Drab

(ur. 23.11. 1897 r. w Miałach)

Wstąpił jako ochotnik do oddziałów powstańczych w dniu 1 lutego 1919 r. Walczył na terenie Roska i Wrzeszczyny.

Roman Fryś

(ur. 15.02. 1891 r. w Miałach)

Wstąpił jako ochotnik do oddziałów powstańczych lutym 1919 r. Walczył na terenie Roska i Wrzeszczyny.

Teodor Gacek

(ur. 13.03.1889 r. w Pianówce, zm. 07.11.1976 r. we Wrześni, pochowany w Miałach)

W latach 1914–1918 służył w szeregach armii pruskiej początkowo na froncie zachodnim. Przeniesiony na front wschodni trafił do niewoli rosyjskiej. Po powrocie w rodzinne strony wstąpił jako ochotnik do oddziałów powstańczych, które organizował Mikołaj Szypa. Będąc dowódcą plutonu walczył początkowo w Czarnkowie, a następnie w Pianówce, Rosku i Wrzeszczynie. Z powodu złego stanu zdrowia i niezdolności do służby frontowej został w dniu 31.03.1919 zwolniony z wojska. W okresie okupacji niemieckiej wysiedlony wraz z rodziną do Generalnego Gubernatorstwa.

Odznaczony Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym (Uchwała Rady Państwa PRL nr: 12.18-0.1054 z dnia 1958-12-18), Srebrnym Krzyżem Zasługi i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Ignacy Graś

(ur. 26.12.1884 r. w Miałach)

W latach 1914–1918 służył w armii niemieckiej. Po powrocie do rodzinnej miejscowości przyłączył się do powstania walcząc na odcinku nadnoteckim.

Szymon Graś

(ur. 12.07.1885 r. w Kamienniku, zm. 16.05.1979 r. w Miałach)

W styczniu 1919 r. wstąpił w do I baonu wronieckiego, gdzie – jako kapral – był podkomendnym por. Antoniego Matuszewskiego. Walczył początkowo w okolicach Roska i Wrzeszczyny, później zaś pod Międzychodem i Zbąszyniem. W latach 1920–1921 w szeregach Wojska Polskiego brał udział w wojnie z Rosją Bolszewicką.

Odznaczony Medalem 10-lecia Polski Ludowej, Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym (Uchwała Rady Państwa PRL nr: 12.06-0.956 z dnia 1957-12-06) i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Walenty Haufa

(ur. 31.01.1882 r. w Górze, pow. Międzychód, zm. 12.08.1945 r. w Miałach)

Wstąpił jako ochotnik do oddziałów powstańczych w dniu 1 lutego 1919 r. Walczył na terenie Roska i Wrzeszczyny. W okresie międzywojennym mieszkaniec Miałów. Członek drawskiego koła Związku Weteranów Powstań Narodowych zweryfikowany w 1936 roku.

 

Paweł Kasior

(ur. 13.01.1887 r. w Miałach, zm. 08.11.1983 r. w Miałach)

Wstąpił jako ochotnik do II baonu wronieckiego dowodzonego przez Antoniego Matuszewskiego. W ramach tego oddziału walczył w powiecie wieleńskim (Wrzeszczyna i Rosko) i międzychodzkim (Kolno, Zatom Nowy i Zatom Stary, Mnichy Wielkie i Mnichy Małe).

Odznaczony Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym (Uchwała Rady Państwa PRL nr: 12.28-0.975 z dnia 1957-12-28) i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Jan Korpys

(ur. 06.06.1898 r. w Czarnymlesie w powiecie ostrowskim, zm. 09.07.1984 r.
w Miałach)

Brał udział w działaniach powstańczych w powiatach międzychodzkim i wieleńskim.Odznaczony Odznaką „Przodującego Kolejarza”.

Jan Książek

(ur. 06.02.1899 r. w Marylinie, zm. 16.10.1984 r. w Miałach)

W dniu 5 stycznia 1919 r. wstąpił do oddziałów wronieckich dowodzonych przez por. Antoniego Matuszewskiego. Do 26 marca walczył w okolicach Międzychodu, Wągrowca i Wolsztyna. Później, do 1921 r., pełnił służbę w I baonie saperów wielkopolskich. W wojnie obronnej 1939 r. ponownie przydzielony do formacji saperskiej. W dniu 19 września 1939 r. trafił do niewoli niemieckiej. Przebywał w obozach jenieckich w Skierniewicach i Biedrusku, skąd z powodu złego stanu zdrowia został zwolniony do domu.

Odznaczony Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym (Uchwała Rady Państwa PRL nr: 02.16-0.152 z dnia 1972-02-16), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Srebrnym Krzyżem Zasługi – Odznaką Grunwaldu i Medalem Zwycięstwa i Wolności.

 

 

Ignacy Maciaszek

(ur. 23.01.1880 r. w Miałach, zm. ? w Rydzynie k. Leszna)

Od 5 stycznia do lipca 1919 r. uczestniczył w walkach na terenie powiatów wieleńskiego i czarnkowskiego. Odznaczony Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym (Uchwała Rady Państwa PRL nr: 07.30-0.950 z dnia 1964-07-30).

Nikodem Nawrot

(ur. 01.09.1981 r. w Mężyku, zm. 11.07.1981 r. w Miałach)

W dniu 10 stycznia 1919 r. wstąpił do II baonu wronieckiego dowodzonego przez Matuszewskiego. W ramach tego oddziału walczył w powiecie wieleńskim (Wrzeszczynai Rosko) i międzychodzkim (Kolno, Zatom, Mnichy Wielkie i Mnichy Małe). Po zakończeniu powstania służył w regularnych oddziałach wojskowych. Od października 1919 r. do 1922 r. był żołnierzem 7 dywizjonu artylerii konnej w Poznaniu. Wraz z tą jednostką wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Od 27 stycznia 1945 r. do marca 1947 r. pełnił funkcję sołtysa w gromadzie Miały. Później był radnym powiatowym w Strzelcach Krajeńskich, gdzie należał do tzw. komisji radzieckich.

Odznaczony Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym (Uchwała Rady Państwa PRL nr: 12.28-0.975 z dnia 1957-12-28) oraz Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Walenty Nawrot

(ur. 17.01.1898 r. w Miałach)

W okresie od 10 stycznia do 28 lutego 1919 r. brał udział w działaniach powstańczych na linii od Romanowa (powiat czarnkowski) do Kamionnej (powiat międzychodzki). Był podkomendnym por. Antoniego Matuszewskiego i mjr. Stefana Turno.

Odznaczony Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym Uchwałą Rady Państwa PRL nr: 12.22-0.2000 z dnia 1969-12-22.

 

 

Stochaj Sylwester

(ur. 16.11.1898 r. w Białej, zm. 24.01.1983 w Miałach)

W latach 1916–1918 walczył w szeregach armii pruskiej. Po demobilizacji w dniu 6 stycznia wstąpił do II baonu czarnkowskiego dowodzonego przez por. Henryka Kostrzewskiego. Brał czynny udział z bronią w ręku w walce pod Roskiem i Wrzeszczyną. Przez męstwo i odwagę przyczynił się w walce pod Roskiem do zdobycia 6 CKM, broni ręcznej i wielkiej ilości amunicji. Później walczył pod Chodzieżą i Radwonkami, gdzie brał udział na wysuniętą placówkę niemiecką i zdobyto 1 CKM i wzięto 4 Niemców do niewoli. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej 1920 r.

Odznaczony Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym (Uchwała Rady Państwa nr: 07.30-0.950 z dnia 1964-07-30) i Krzyżem Kawalerskim Odrodzenia Polski.

 

 

Mężyk

Józef Matuszczak

(ur. 17.02.1902 r. w Mężyku, zm. 01.11.1940 r. w obozie koncentracyjnym Mauthausen)

Matuszczak Józef wstąpił jako ochotnik do szeregów powstańczych dnia 5.01.1919 r. do 2 komp. Wronieckiej i brał udział w walkach pod Międzychodem i Zbąszyniem do 18.02.1919 r. pod dowództwem por. Matuszewskiego. Następnie przeniesiony został do 2 komp. 2 pułk Strz. Wlkp. w dniu 5.03.1919 r. Zwolniony do rezerwy dnia 5.09.1923 r. Aresztowany dnia 14 maja 1940 r. przez gestapo z Wielenia wywieziony tego dnia do Poznania stąd do Gusen w Niemczech, a następnie do obozu Mauthausen w tam zmarł 1.11.1940 r. jako więzień polityczny.

Odznaczony pośmiertnie Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym Uchwałą Rady Państwa nr: 12.31-0.1063 z dnia 1958-12-31.

Marcin Mądrawski

(ur. 16.10.1895 w Mężyku)

Marcin Mądrawski brał czynny udział w Powstaniu Wlkp. z bronią w ręku od 07.02.1919 do 13.11.1920 w walkach pod Zbąszyniem, dowódca por. Manyś, także pod Kępnem i Rynarzewem. Do powyższego przedstawił zaświadczenie Referatu Historycznego DOK VII nr 276/38-14813.

Odznaczony Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym Uchwałą Rady Państwa nr: 12.06-0.962 z dnia 1957-12-06.

Krzyżostan Mierzwa

(ur. 12.09.1887 r. w Mężyku)

Kol. Mierzwa Krzyżostan ochotniczo zgłosił się do dowództwa powstańczego w Sarbi
i pod dowództwem wchm. Nowackiego i por. Zoldenhofa brał udział w dniach 6 i 7.1919 r. w walkach o Czarnków a następnie w zabezpieczaniu dokumentów w starostwie powiatowym. W dniach 13 do 15.2.1919r. brał udział w walkach o Romanowo i Walkowice. Następnie do końca 1919r. pełnił służbę w Straży Ludowej jako patrolowy i wartownik.

Odznaczony Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym Uchwałą Rady Państwa nr: 05.07-0.738 z dnia 1975-05-07.

Stanisław Mierzwa

(ur. 03.11.1891 r. w Mężyku)

Mierzwa Stanisław brał czynny udział w Powstaniu Wielkopolskim od 6.01.1919 r do 20.02.1919r w oswobodzeniu miasta Czarnkowa i Romanowa pod dow. pp. Króla. Po zakończeniu powstania pozostał nadal w WP do 18.11.1919 r.

Odznaczony Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym Uchwałą Rady Państwa nr: 12.06-0.951 z dnia 1957-12-06.

Nawrot Nikodem

(ur. 01.09.1981 r. w Mężyku, zm. 11.07.1981 r. w Miałach)

W dniu 10 stycznia 1919 r. wstąpił do II baonu wronieckiego dowodzonego przez Matuszewskiego. W ramach tego oddziału walczył w powiecie wieleńskim (Wrzeszczyna
i Rosko) i międzychodzkim (Kolno, Zatom, Mnichy Wielkie i Mnichy Małe). Po zakończeniu powstania służył w regularnych oddziałach wojskowych. Od października 1919 r. do 1922 r. był żołnierzem 7 dywizjonu artylerii konnej w Poznaniu. Wraz z tą jednostką wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Od 27 stycznia 1945 r. do marca 1947 r. pełnił funkcję sołtysa w gromadzie Miały. Później był radnym powiatowym w Strzelcach Krajeńskich, gdzie należał do tzw. komisji radzieckich.

Odznaczony Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym (Uchwała Rady Państwa PRL nr: 12.28-0.975 z dnia 1957-12-28) oraz Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Nowak Sylwester

(ur. 13.11.1895 r. w Mężyku)

Nowak Sylwester wstąpił w szeregi powstańcze Wojsk Wlkp. dnia 14.02.1919 r. do oddziału późniejszego 10 Pułku Strzelców Wielkopolskich pod dow. por. Berkowskiego.
W oddziale tym brał udział w potyczkach pod Zbąszyniem i Sępolno-Młyn, po oswobodzeniu powyższych miejscowości pełnił nadal służbę w szeregach 10 Pułku Strzelców Wlkp. Dnia 18.11.1920 r. został przez tenże pułk przeniesiony do rezerwy. Podstawa: Na podstawie wyciągu z książeczki wojskowej wystawionej przez RKU Szamotuły, Nowak wstąpił w szeregi powstańcze do późniejszego 10 p. Strz.Wlkp., w którym brał udział w walkach w miejscowościach wyżej podanych pod d-cą Berkowskim. (...)

Dodatkowe informacje: (...) Obecnie należy do ZBoWiD koła Drawsko, w którym bierze żywotnie udział i uczęszcza regularnie na zebrania.

Odznaczony Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym Uchwałą Rady Państwa PRL nr: 12.28-0.977 z dnia 1957-12-28.

Nowak Wilhelm

(ur. 15.01.1890 r. w Mężyku)

Nowak Wilhelm brał czynny udział w Powstaniu Wielkopolskim 1918/1919 od dnia 10-01-1919 do 01-07-1919 w Straży Ludowej Obrzycko. Następnie bierze udział w walkach pod dowództwem sierżanta Świątkowskiego pod Czarnkowem, Roskiem. Po zakończeniu Powstania Wielkopolskiego pozostawał w służbie wojskowej Wojska Polskiego w 56 Pułku Piechoty do 13-12-1920, po czym został zwolniony do rezerwy w stopniu plutonowego.

Odznaczony Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym Uchwałą Rady Państwa PRL nr: 12.28-0.977 z dnia 1957-12-28.

                                           Opracował: dr Arkadiusz Słabig